GreekEnglish (United Kingdom)

queen olga__2_vrefokomeio_athinonΔΗΜΟΤΙΚΟ ΒΡΕΦΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Η Ελλάδα στις αρχές του 19ου αιώνα καλείται να αντιμετωπίσει ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα. Οι θανατηφόρες ασθένειες σε συνδυασμό με το χαμηλό βιοτικό και μορφωτικό επίπεδο του κόσμου οδηγεί στην ύπαρξη πολλών ορφανών ή εγκαταλειμμένων παιδιών τα οποία εφόσον κατάφερναν να επιβιώσουν περιφέρονταν απροστάτευτα στην πόλη των Αθηνών.

Αρχικά ο Δήμος Αθηναίων κατά την περίοδο από το 1839 έως το 1859 φρόντιζε ώστε τα εγκαταλελειμμένα βρέφη να μεταφέρονται σε φτωχές γυναίκες τις οποίες αποκαλούσαν «νοθοτρόφους», οι οποίες έναντι αμοιβής παρείχαν τροφή και στέγη στα βρέφη στα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Η μέθοδος αυτή δεν βοήθησε ουσιαστικά την λύση του προβλήματος αφενός διότι τα περισσότερα βρέφη λόγω των κακουχιών δεν επιβίωναν και αφετέρου επειδή αυτά τα οποία κατάφερναν να επιβιώσουν κατέληγαν εκ νέου άστεγα δεδομένου ότι δεν υπήρχε μέριμνα για την περαιτέρω στήριξή τους μετά την πάροδο της βρεφικής τους ηλικίας.

Το 1859 ιδρύεται από το Δήμαρχο Αθηναίων το «Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών» έχοντας ως στόχο την υποδοχή, την διατροφή και την ανατροφή των ορφανών και εγκαταλειμμένων παιδιών. Αρχικά το Βρεφοκομείο δεν έχει σταθερή στέγη αλλά φιλοξενείτε σε οικήματα τα οποία είχαν την καλοσύνη να παραχωρούν διάφοροι ευεργέτες. Η διοίκηση του Ιδρύματος ασκείται από τετραμελή επιτροπή που ονομάζεται «Αδελφάτο» το οποίο οριζόταν από τον Δήμο Αθηναίων ενώ Πρόεδρος του Αδελφάτου ήταν ο Δήμαρχος Αθηναίων.

Το 1874 έπειτα από παρέμβαση της Βασίλισσας Όλγας και της μεγάλης δωρεάς του ευεργέτη Ι. Κοντογιαννάκη (Πρόξενος της Ελλάδος στην Ρωσία) το Βρεφοκομείο Αθηνών στεγάζεται σε δικό του κτίριο στη πλατεία Ελευθερίας (σημερινή Πλατεία Κουμουνδούρου). Παράλληλα το Βρεφοκομείο τίθεται υπό την προστασία της Βασίλισσας η οποία για να βοηθήσει αποτελεσματικά στο έργο και στην βιωσιμότητά του θεσπίζει μία πενταμελή επιτροπή Κυριών η οποία συνεπικουρεί το «Αδελφάτο» στη διοίκηση του Βρεφοκομείου.

Η επιτροπή Κυριών διοριζόταν απευθείας από τη Βασίλισσα και ήταν υπεύθυνη για τον ιματισμό των βρεφών για την επίβλεψη του προσωπικού αλλά κυρίως για την συλλογή χρηματικών και υλικών δωρεών προς το βρεφοκομείο. Τα μέλη της επιτροπής είχαν την ευθύνη της άμεσης ενημέρωσης της Βασίλισσας στην οποία έδιναν αναφορά για τις δραστηριότητες τους.

Στους δύσκολους οικονομικά καιρούς του Βρεφοκομείου το Αδελφάτο απευθυνόταν πάντα στην επιτροπή Κυριών η οποία πάντα ανταποκρινόταν θετικά.

Ο Διευθυντής Ιατρός του Βρεφοκομείου ο κος Α. Ζίννης από την πρώτη στιγμή της λειτουργίας είχε επισημάνει την ανάγκη λειτουργίας και ενός Θεραπευτηρίου το οποίο θα εξυπηρετούσε τα άρρωστα βρέφη. Είναι γεγονός ότι τα βρέφη αφήνονταν έξω από το βρεφοκομείο υποσιτισμένα, άρρωστα και τα περισσότερα τα οποία ήταν μόλις λίγων ημερών δεν κατάφερναν να επιζήσουν.

Έπειτα από πολλές προσπάθειες και μετά από την έγκριση του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1878 εντός του Βρεφοκομείου λειτουργεί ειδικό τμήμα για την έρευνα των παιδικών νοσημάτων υπό του διεύθυνση του Ιατρού Α. Ζίννη στο οποίο συμμετέχουν φοιτητές τις ιατρικής οι οποίοι θέλουν να ειδικευθούν στην παιδιατρική. Το 1890-1891 πραγματοποιείται η ίδρυση του Θεραπευτηρίου σε κτήριο εκτός του Βρεφοκομείου. Το Θεραπευτήριο θεμελιώνεται από τη Βασίλισσα Όλγα και είναι το πρώτο Νοσοκομείο στην Ελλάδα που ειδικεύεται στην φροντίδα των παιδιών.

Μία ακόμα βασική έλλειψη του Βρεφοκομείου η οποία είχε επισημανθεί από τα πρώτα έτη της λειτουργίας του ήταν η κατασκευή ενός Ιερού Ναού στον οποίο τα εγκαταλελειμμένα βρέφη θα βαπτίζονταν. Το έργο αυτό θεωρούνταν σημαντικό διότι λόγω της μεγάλης θνησιμότητας τα βρέφη έπρεπε να βαπτίζονται άμεσα μετά την παράδοσή τους στο Βρεφοκομείο ώστε να σε περίπτωση θανάτου να είχαν λάβει το χριστιανικό χρίσμα. Ενώ η κατασκευή του ναού είχε εγκριθεί προέκυψαν οικονομικά και διαδικαστικά προβλήματα τα οποία άρθηκαν έπειτα από την παρέμβαση της Βασίλισσας, η οποία το 1892 θεμελίωσε το Ιερό Ναό των Αγίων Αναργύρων.

Το έργο που επιτελέστηκε στο Βρεφοκομείο ήταν σπουδαίο και απαραίτητο για την εποχή. Τα κτίσματα του Βρεφοκομείου και του Θεραπευτηρίου υπάρχουν ακόμα και σήμερα. Το μεν κτίσμα του Βρεφοκομείου στεγάζει τη Δημοτική Πινακοθήκη των Αθηνών ενώ στο χώρο του Θεραπευτηρίου στεγάζεται ο Παιδικός σταθμός του Δήμου Αθηναίων. Η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων υπάρχει ακόμα στην πλατεία Κουμουνδούρου.